নেপালৰ জলপ্ৰলয়ত মৃত্যুৰ সংখ্যা ৯০০ পাৰ, ষষ্ঠ দিনতো সন্ধানহীন ৪,০০০ৰো অধিক

পূনম শৰ্মা

হিমালয়ৰ বুকুত প্ৰকৃতিৰ ভয়ংকৰ ৰূপে নেপালক যেন এক বিশাল শোকস্তব্ধ উপত্যকালৈ পৰিণত কৰিছে। আকস্মিক হিমবাহ ধসৰ পিছত সৃষ্টি হোৱা প্ৰচণ্ড বান আৰু ভূমিস্খলনে নেপালৰ ৰাছুৱা জিলাৰ পৰা চীনৰ তিব্বত সীমান্তলৈকে বিস্তৰ ধ্বংসলীলা চলাইছে। দুৰ্যোগৰ ষষ্ঠ দিনত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছতো উদ্ধাৰকাৰী দলসমূহে নিখোজ লোকসকলৰ সন্ধান অব্যাহত ৰাখিছে। কিন্তু প্ৰতিটো ঘণ্টা পাৰ হোৱাৰ লগে লগে উদ্বিগ্ন হৈ পৰিছে হাজাৰ হাজাৰ পৰিয়াল।

নেপালৰ দুৰ্যোগ প্ৰাধিকৰণৰ শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি দেশখনত ৯০৩জন লোকৰ মৃত্যু নিশ্চিত হৈছে আৰু ৪,২৪৭জন এতিয়াও সন্ধানহীন হৈ আছে। চীনৰ তিব্বত অংশত আৰু ১৬জনৰ মৃত্যু হোৱাৰ বিপৰীতে ৫৪৬জন লোক সন্ধানহীন বুলি জানিব পৰা গৈছে। দুয়োখন দেশ মিলাই সন্ধানহীন লোকৰ সংখ্যা ৪,৭৯৩জন আৰু নিশ্চিত মৃত্যুৰ সংখ্যা ৯১৯জনত উপনীত হৈছে।

এই বিপৰ্যয়ৰ আৰম্ভণি হয় ২৬ আগষ্টত। তিব্বত সীমান্তৱৰ্তী নেপালৰ ৰাছুৱা জিলাত হিমবাহ ভাঙি পৰাৰ ফলত ভোতেকোশী নদীত হঠাতে বিপুল পৰিমাণৰ পানী, বৰফ, শিল আৰু বোকা নামি আহে। মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে নদীখনৰ জলস্তৰ ভয়ংকৰভাৱে বৃদ্ধি পায়। প্ৰচণ্ড সোঁতে নদীৰ দুয়োপাৰৰ বহু অঞ্চল, পথ, বসতি আৰু আন্তঃগাঁথনি ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰে।

এই ঘটনাৰ ভয়ংকৰ মুহূৰ্তৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃশ্য ড্ৰোন কেমেৰাতো বন্দী হৈছে। এগৰাকী চীনা ফটোগ্ৰাফাৰে ধৰা ফুটেজত লাংটাং লিৰুং শৃংগৰ ওচৰত পাহাৰৰ বৃহৎ অংশৰ শিল আৰু হিমবাহ ভাঙি তললৈ নামি অহা দেখা যায়। ৭,২০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ এই অঞ্চলৰ পৰা নামি অহা বৰফ, শিল আৰু ধূলিৰ বিশাল ঢৌ প্ৰায় ১,২০০ মিটাৰ তলৰ উপত্যকাত খুন্দা মাৰে। তাৰ পিছতেই ভোতেকোশী আৰু ত্ৰিশূলী নদীৰ জলধাৰা অস্বাভাৱিকভাৱে ফুলি উঠে।

নিখোজৰ তালিকাত বিদেশী নাগৰিকো

এই বিপৰ্যয়ত কেৱল নেপালৰ নাগৰিকেই নহয়, বিভিন্ন দেশৰ বহু লোকো সন্ধানহীন হৈ আছে। নেপালৰ দুৰ্যোগ সংস্থাই দেশখনত ৫৯২জন বিদেশী নাগৰিক সন্ধানহীন বুলি উল্লেখ কৰিছে। চীনৰ তিব্বত অংশতো ২৬১জন বিদেশী নাগৰিক সন্ধানহীন বুলি চীনা কৰ্তৃপক্ষই জনাইছে।

ভাৰতৰ ক্ষেত্ৰতো পৰিস্থিতি উদ্বেগজনক। ভাৰতীয় বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি নেপালত ২৭৫জন ভাৰতীয় নাগৰিক আৰু ১২৮জন ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তিৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন হোৱা নাই। ইয়াৰ উপৰি চীনৰ ফালৰ পৰা প্ৰায় ৯০০জন ভাৰতীয় নাগৰিক সুৰক্ষিত অৱস্থাত আছে আৰু তেওঁলোকৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিব পৰা গৈছে। তিব্বতত ৪৯জন ভাৰতীয় নাগৰিক সন্ধানহীন বুলি চীনা সংবাদ মাধ্যমৰ তথ্যত প্ৰকাশ পাইছে।

ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ বহু তীৰ্থযাত্ৰী আৰু পৰ্যটক এই সময়ত নেপালত আছিল। তামিলনাডুৰ পৰিস্থিতিয়ে এই মানৱীয় সংকটৰ গভীৰতা আৰু অধিক স্পষ্ট কৰিছে। ৰাজ্যখনৰ ৩০৫জন লোক নেপাললৈ গৈছিল। ইয়াৰে ২২০জন সুৰক্ষিত বুলি নিশ্চিত কৰা হৈছে যদিও ৮৪জনৰ সৈতে এতিয়াও যোগাযোগ স্থাপন হোৱা নাই। ইতিমধ্যে ২১জন তামিলনাডুৰ তীৰ্থযাত্ৰী সুৰক্ষিতভাৱে ঘূৰি আহিছে।

তথ্যৰ ক্ষেত্ৰত অৱশ্যে সামান্য অসংগতিৰ কথাও প্ৰকাশ পাইছে। ৩০৫জনৰ ভিতৰত ২২০জন সুৰক্ষিত বুলি ক’লে ৮৫জনৰ হিচাপ হয়, কিন্তু মন্ত্ৰীয়ে যোগাযোগহীন লোকৰ সংখ্যা ৮৪জন বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই এজন লোকৰ বৰ্তমান অৱস্থা স্পষ্ট নহয়। স্বাভাৱিকতেই এনে অনিশ্চয়তাই পৰিয়ালসমূহৰ উৎকণ্ঠা আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিছে।

উদ্ধাৰ অভিযানৰ সন্মুখত কঠিন প্ৰত্যাহ্বান

ষষ্ঠ দিনতো উদ্ধাৰ অভিযান সহজ হৈ উঠা নাই। পাহাৰীয়া অঞ্চল, ভাঙি যোৱা পথ, বোকা আৰু শিলৰ স্তূপ আৰু নদীৰ তীব্ৰ সোঁতে উদ্ধাৰকাৰীসকলৰ কাম কঠিন কৰি তুলিছে। বহু লোকৰ কোনো সন্ধান নোপোৱাৰ ফলত অভিযান অধিক বিস্তৃত কৰাৰ প্ৰয়োজন হৈছে।

নেপালত সন্ধানহীন লোকসকলৰ ভিতৰত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পত কৰ্মৰত ৯৩৩জন শ্ৰমিক, ৪৫জন নেপালী সেনা জোৱান, ৩৮জন আৰক্ষী আৰু সশস্ত্ৰ আৰক্ষীৰ সদস্য আৰু ১৮জন শুল্ক তথা অভিবাসন বিষয়াও আছে। অতি ক্ষতিগ্ৰস্ত নুৱাকোট জিলাতেই ১,১৫৮জন লোক সন্ধানহীন বুলি জানিব পৰা গৈছে।

ইফালে ভাৰতৰ কেইবাটাও নদীৰ পৰা ইতিমধ্যে সাতজন লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। তেওঁলোকো নেপালৰ বানত উটি অহা লোক হ’ব পাৰে বুলি সন্দেহ কৰা হৈছে। অৱশ্যে এই মৃতদেহসমূহ বৰ্তমানলৈ চৰকাৰী মুঠ মৃত্যুৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।

এই বিপৰ্যয়ে হিমালয় অঞ্চলত জলবায়ু আৰু ভূ-প্ৰাকৃতিক পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত বিপদৰ বিষয়টোও পুনৰ সন্মুখলৈ আনিছে। হিমবাহ ধসৰ দৰে ঘটনা কিমান দ্ৰুতগতিত এক বৃহৎ বানপানীলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব পাৰে, নেপালৰ এই ঘটনাই তাৰ এক ভয়ংকৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছে।

উদ্ধাৰ অভিযান চলি থকাৰ মাজতে এতিয়া আটাইতকৈ ডাঙৰ আশা—জীৱিত লোকসকলক বিচাৰি উলিওৱা আৰু পৰিয়ালসমূহক তেওঁলোকৰ আপোনজনৰ খবৰ দিয়া। ধ্বংসস্তূপৰ মাজত প্ৰতিটো সৰু সম্ভাৱনাই উদ্ধাৰকাৰীসকলৰ বাবে নতুন আশাৰ সৃষ্টি কৰিছে। কিন্তু ৪,০০০ৰো অধিক লোক এতিয়াও সন্ধানহীন হৈ থকাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত নেপালৰ এই বিপৰ্যয়ৰ সম্পূৰ্ণ মানৱীয় ক্ষয়ক্ষতি এতিয়াও স্পষ্ট হোৱা নাই।